Zlewnia Węgorzy: 72,6 czy 57,3 km²?
Wody Polskie podają dla Węgorzy (dopływu Łeby) zlewnię 72,6 km². Wikipedia i Google podają 57,3 km². Obie liczby mają źródło, ale opisują co innego.
W skrócie: zlewnia Węgorzy przy ujściu do Łeby to ok. 72,6 km², razem z dopływem Wielistowską Strugą.
Wartość 57,3 km² nie pochodzi z pomiaru Węgorzy. To różnica dwóch liczb z tabeli dla Łeby w opracowaniu IMGW z 2004 r., które brało je z „Podziału Hydrograficznego Polski” z 1983 r. W tamtym podziale Węgorzy brakuje ok. 15 km², czyli prawie dokładnie zlewni Wielistowskiej Strugi.
1. Wielistowska Struga jest dopływem Węgorzy
faktWęgorza zaczyna się koło Kętrzyna, płynie przez Rozłazino i Jezioro Lubowidzkie i uchodzi do Łeby przy Węgorni. Wielistowska Struga płynie od Wielistowa przez Godętowo i wpada do Węgorzy ok. 1,5 km przed jej ujściem, poniżej jeziora.
Tak przebiega linia JCWP Wód Polskich i tak samo opisuje to Wikipedia. Hasło „Wielistowska Struga” mówi wprost, że „uchodzi do Węgorzy”. Błąd, o którym piszą oba hasła, dotyczy nazwy: na mapach z lat 1960–2012 samą Wielistowską Strugę podpisywano jako „Węgorza”. Nie chodzi o to, czy jest dopływem.
2. Skąd wzięło się 57,3 km²
faktWikipedia cytuje opracowanie IMGW z lat 2003/2004 dla RZGW Gdańsk („Wyznaczenie granic bezpośredniego zagrożenia powodzią… – ŁEBA”). Opracowanie nie podaje zlewni Węgorzy. W tabeli 6 (s. 14) podaje zlewnie Łeby w kolejnych punktach, przejęte z „Podziału Hydrograficznego Polski” IMGW z 1983 r., który opracowano na mapach 1:50 000:
| Punkt na Łebie (tabela 6) | Zlewnia Łeby |
|---|---|
| Przed dopływem Węgorzy | 389,00 km² |
| Za dopływem Węgorzy | 446,30 km² |
| Różnica = „zlewnia Węgorzy” w Wikipedii | 57,30 km² |
W ten sam sposób, przez odjęcie, powstały liczby w innych hasłach cytujących to opracowanie. Dębnica: 122,4 − 74,6 = 47,8. Kisewska Struga: 702,4 − 566,4 = 136,0.
3. Porównanie z obecnymi danymi
faktTe same różnice na aktualnych danych: zlewnie JCWP Wód Polskich i obliczenia z modelu terenu.
| Ciek | Podział 1983 (przez IMGW 2004) | Dziś | Różnica |
|---|---|---|---|
| Kisewska Struga | 136,0 | 136,6 | <1% |
| Dębnica | 47,8 | 45,8 | 4% |
| Węgorza | 57,3 | 72,6 | −21% |
| Łeba przed / za Węgorzą | 389,0 / 446,3 | 341,6 / 414,2 | — |
U innych dopływów stare liczby zgadzają się z obecnymi w granicach dokładności map 1:50 000. Węgorzy brakuje 15,3 km², a obliczona zlewnia Wielistowskiej Strugi ma ok. 15,1–15,5 km².
4. Wyjaśnienie
wniosekNajbardziej prawdopodobne wyjaśnienie: w podziale z 1983 r. zlewnię Wielistowskiej Strugi przypisano bezpośrednio do Łeby, a nie do Węgorzy. Te ~15 km² trafiły do punktu „Łeba przed dopływem Węgorzy”, więc różnica wyszła 57,3 zamiast ~72,6 km².
Przemawiają za tym dwie rzeczy:
- Brakujące pole zgadza się ze zlewnią Wielistowskiej Strugi co do kilku dziesiątych km².
- Górny koniec Wielistowskiej Strugi leży ok. 175 m od Łeby, w jej dolinie przy jazie Wielistowo (km 76,1 Łeby). Są tam sieci rowów melioracyjnych, a na ówczesnych mapach nazwy tych cieków były pomylone. W takim miejscu przypisanie terenu do jednej albo drugiej rzeki łatwo się rozjeżdża.
Samego podziału z 1983 r. (arkusza z granicami zlewni) nie sprawdzono, więc to wniosek, a nie potwierdzony fakt. Rozstrzygnęłoby go spojrzenie na arkusz „Podziału Hydrograficznego Polski” dla tego rejonu.
5. Którą liczbę stosować
- 72,6 km²: zlewnia Węgorzy przy ujściu do Łeby. Zgodna z definicją zlewni, z danymi Wód Polskich i z obliczeniem z terenu (72,2 km² ok. 0,5 km przed ujściem do Łeby).
- 57,1–57,3 km²: poprawne tylko dla przekroju na Węgorzy powyżej ujścia Wielistowskiej Strugi.
Hasło w Wikipedii podaje 57,3 km² jako zlewnię całej Węgorzy, co jest niespójne ze współczesnymi danymi. Warto je uzupełnić o to, do jakiego przekroju i podziału ta wartość się odnosi.
Źródła
- IMGW Oddz. Morski w Gdyni / Oddz. w Poznaniu (2003/2004): Wyznaczenie granic bezpośredniego zagrożenia powodzią w celu uzasadnionego odtworzenia terenów zalewowych – ŁEBA. Część opisowa, dla RZGW w Gdańsku. Tabela 6, s. 14–15.
Web Archive · kopia PDF (oryginalny serwis RZGW już nie działa) - Wody Polskie: Karta charakterystyki JCWP RW200010476189 „Węgorza”. Powierzchnia zlewni JCWP 72,56 km².
karty.apgw.gov.pl · kopia PDF - KZGW / Wody Polskie: warstwy JCWP rzeczne i Zlewnie JCWP rzecznych (geobaza aPGW, Hydroportal): przebieg Węgorzy, Wielistowskiej Strugi i Łeby oraz granica zlewni.
- Wikipedia: Węgorza (dopływ Łeby), Wielistowska Struga, Dębnica (dopływ Łeby), Kisewska Struga.
- IMGW (1983/1986): Podział Hydrograficzny Polski, red. J. Stachy. Źródło powierzchni w tabeli 6 opracowania z pkt 1 (nie oglądany bezpośrednio).
- OpenStreetMap: sieć rowów przy górnym końcu Wielistowskiej Strugi.
Jak liczono
Zlewnie w punktach obliczono w HydroPunkcie na warstwach JCWP Wód Polskich z numerycznym modelem terenu GUGiK (rozdzielczość 5 m, cieki wypalone w terenie). Punkty: Węgorza 150 m powyżej ujścia Wielistowskiej Strugi (54,5685°N 17,8418°E) → 57,09 km²; Węgorza ok. 0,5 km przed ujściem do Łeby (54,5673°N 17,8266°E) → 72,19 km²; Łeba ±300 m od ujścia Węgorzy → 341,6 / 414,2 km². Geometrie na mapie są uproszczone (~15 m).